Over een soldaat en zorg

Veel van mijn week werd bepaald door het ziekbed van mijn vader. Vrijdag werd duidelijk dat mijn vader de “ziekte van Kahler” heeft. Ik zal er verder niet veel over zeggen, maar het bepaalde veel van de invulling van de afgelopen dagen.

Daarnaast was er geen college en dat ontsloeg mij van mijn leesplicht in het weekend. Ik had nu wel gelegenheid iets meer te vertellen over veteraan John Primerano en zaken die ik bestuurlijk wel kon doen iets verder uit te diepen.

Allereerst bereikte mij het droeve bericht van het overlijden van John Primerano (1924-2019). John Primerano was een veteraan uit de Tweede Wereldoorlog, die als parachutist betrokken was bij Operation Market Garden, het offensief waarmee de geallieerden in september-oktober 1944 een doorbraak wilden forceren in het Duitse front. Dit jaar was Market Garden 75 jaar geleden en dat is indrukwekkend herdacht. John Primerano had een hechte band met Veghel en Eerde. Hij was in 1943 op 18-jarige leeftijd in dienst gegaan en behoorde tot de 101e Airborne Division. Zijn eerste sprong was op 13 september 1944. De bedoeling was dat zijn bataljon zou landen nabij Veghel met als doel Eerde te veroveren. Zijn onderdeel landde echter bij Heeswijk-Dinther en John raakte buiten bewustzijn bij de landing. Bovendien kwam hij onder zijn parachute terecht en werd niet gevonden door zijn medesoldaten. Die vertrokken zonder hem richting Veghel. Toen hij bijkwam werd hij geholpen door de bewoners van een nabij gelegen boerderij. Op hun aanwijzingen vond hij zijn eenheid terug en verbleef een paar dagen in Veghel. Daarna trok het Bataljon door naar Eerde, waar zwaar werd gevochten en John in zijn eentje kilometers telefoondraad aanlegde om te kunnen communiceren. Na Veghel en Eerde vocht John nog bij de Waal, in het Ardennenoffensief en in Duitsland. Tijdens het Ardennenoffensief verloor hij zijn beste vriend. John kwam ieder jaar naar de herdenking van Market Garden en vertelde groep 8 van de basisschool over zijn ervaringen. De ervaringen van John zijn beschreven in het boek “Down to the wire”, ik heb het boek een paar jaar geleden van John gekregen. Hij was geliefd in Veghel en Eerde. John Primerano was een jongen van 19 jaar oud toen hij in Nederland vocht voor onze vrijheid, hij zou op 24 oktober 95 jaar zijn geworden. Ik denk met warmte en respect aan hem.

Maandag was ik op het stadhuis. De belangrijkste afspraak van die dag was met de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). De WRR had een gesprek op het provinciehuis en de gemeente organiseerde een tour door Lelystad en ik werd geïnterviewd over de stad en het zorgdossier. De WRR is een onafhankelijk adviesorgaan. De WRR informeert en adviseert de regering over sectoroverstijgende vraagstukken die grote impact hebben op de samenleving. De adviezen zijn gebaseerd op wetenschappelijke onderzoek en gericht op een lange termijn perspectief. Het advies van de raad is voor de regering zwaarwegend. Eén van de dossiers waaraan de WRR momenteel werkt draagt de titel ‘Houdbare zorg’. De centrale vraag hierbij is: Hoe zorgen we ervoor dat de gezondheidszorg ook in de toekomst houdbaar blijft? Nederlanders vinden een goede gezondheid een van de belangrijkste voorwaarden voor een goed leven. Een kwalitatief hoog en toegankelijk zorgstelsel is voor iedereen van groot belang.

Maar het stelsel staat door diverse ontwikkelingen onder steeds grotere druk: o.a. meer zorgvraag geeft hogere zorguitgaven en toenemende druk op mantelzorger en zorgpersoneel. In 2018 hebben de ministers van Financiën en Medische Zorg en Sport aan de WRR een domein overschrijdend advies gevraagd betreffende de houdbaarheid van de zorg op de langere termijn. Vragen die de WRR hierbij stelt zijn: Wat verwachten we van onze gezondheidszorg? Hoeveel mag dat kosten, en hoe gaan we dat besluiten? Wat zijn de maatschappelijke baten? Hoe houden we de zorg op lange termijn houdbaar?

Lelystad heeft met het failliet van het ziekenhuis in 2018, het proces van de doorstart en het traject van de ‘Toekomst van de zorg in Flevoland’ veel ervaring en inzicht verworven over het zorgdomein. Mede voor die inzichten kwam de WRR bij ons op bezoek. Om hen een breder inzicht te geven over Lelystad waardoor het effect van het wegvallen van een ziekenhuis scherper in beeld zou komen, zijn de aanwezige wetenschappers meegenomen op een stadstour die speciaal voor hen was uitgestippeld. De WRR heeft kennis mogen nemen van de geschiedenis van de stad, de plannen die Lelystad hebben gevormd en beïnvloed en hoe wij de toekomst zien. Voormalig gedeputeerde Andries Greiner functioneerde als gids en praatte met veel gevoel voor de stad de bezienswaardigheden en geschiedenis van de stad aan elkaar. ’s Avonds was er nog een diner pensant, waarin het zorgvraagstuk verder werd uitgediept.

Als gevolg van de ontwikkelingen rondom het ziekbed van mijn vader, schrijf ik voorlopig geen blog.